| Geschiedenis van Vredeseducatie |
|
|
Vredeseducatie heeft een lange geschiedenis. Toen de Duitse Verlichtingsfilosoof Immanuel Kant in 1795 stelde dat oorlogen geen natuurrampen zijn of een straf van God, werd vrede een verantwoordelijkheid van de mens. Die maakt oorlog en zou dus ook vrede moeten kunnen maken. Want de mens is zelf verantwoordelijk voor de wereld die hij vorm geeft. In het optimisme van de Verlichting werd volksonderwijs een van de belangrijkste instrumenten om de mens toe te rusten voor het scheppen van een betere wereld. En in het spoor van de opkomende vredesbeweging ontstonden ook de eerste ideeen over vredeseducatie: onderwijs tegen nationalisme en bewapening en voor vrede en samenwerking tussen de volkeren. Na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog werd de Verenigde Naties opgericht om een de hele aarde omvattende rechtvaardige politieke orde van respect en samenwerking tussen de volkeren te scheppen. Deze zou een Derde Wereldoorlog moeten voorkomen en een einde maken aan het fenomeen oorlog. Maar dit doel zou nooit alleen met politieke middelen bereikt kunnen worden: educatie voor elke jongere werd gezien als een onmisbare voorwaarde voor het bereiken van vrede. Met dat doel werd UNESCO opgericht, zoals aangegeven wordt in de beroemde zin uit de preambule: ‘Aangezien oorlogen beginnen in de geesten van de mensen, zullen in de geesten van de mensen de verdedigingswerken van de vrede moeten worden opgebouwd.’ Vanaf die tijd zijn er steeds weer opnieuw initiatieven tot vredeseducatie ontstaan, vaak als een antwoord op hoe in een bepaalde tijd als het voornaamste vredesprobleem werd gezien. In Nederland kwamen de eerste initiatieven in de jaren zestig met de publicaties Hoe leren we de vrede? (1967) van Steven Derksen en Vrede in vakken (1968) door een werkgroep van de Katholieke Vredesbeweging Pax Christi. Belangrijke thema’s zijn geweest: bewustwording van de gevaren van de Koude Oorlog (1955-1970); opbouw van solidariteit met de armen en bestrijding van het neokolonialisme (1965-1975; kennis van de resultaten van polemologisch onderzoek over de voorwaarden voor een duurzame vrede (1970-1980); introductie in de acties over de nieuwe wapenwedloop (1975-19990); onderwijs in de rechten van de mens ( vanaf1980) en bijdragen aan de opbouw van een cultuur van vrede en geweldloosheid (vanaf 1995). Pedagogen voor de Vrede Artikel: De toekomst van het vredesonderwijs |
